Bir kişinin ölümüyle birlikte malvarlığı kanuni ve atanmış mirasçılarına geçer. Mirasçıların bu sıfatlarını ve miras paylarını resmi olarak gösteren belge mirasçılık belgesi, yaygın adıyla veraset ilamıdır. Banka hesaplarının çözülmesi, tapu intikali, araç devri ve veraset vergisi beyannamesi için bu belge zorunludur.
Noterden alma
Nüfus kayıtlarının açık ve tutarlı olduğu durumlarda mirasçılık belgesi noterden aynı gün alınabilir. Herhangi bir mirasçının kimliğiyle başvurması yeterlidir. Noter, nüfus kayıt sistemi üzerinden mirasçıları tespit eder ve belgeyi düzenler.
Mahkemeden alma
Aşağıdaki hallerde noter belge düzenleyemez ve başvurunun sulh hukuk mahkemesine yapılması gerekir:
- Mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişi bulunması
- Evlatlık ilişkisi veya soybağı tespitine ilişkin bir uyuşmazlık olması
- Nüfus kayıtlarında eksiklik veya çelişki bulunması
- Vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçı olması
- Mirasçılardan birinin gaipliğine karar verilmiş olması
Mahkeme başvurusu çekişmesiz yargı işidir; hasım gösterilmez ve genellikle tek celsede sonuçlanır. Dilekçeye ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği ve varsa vasiyetname eklenir.
Belgeye itiraz ve iptal
Mirasçılık belgesi aksi ispat edilene kadar geçerli bir karinedir; kesin hüküm oluşturmaz. Belgede yer almayan bir mirasçı veya payının hatalı gösterildiğini düşünen kişi, mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesi davası açabilir. Bu dava çekişmeli yargı işidir ve diğer mirasçılar davalı olarak gösterilir.
Belge alındıktan sonra
Mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermelidir. Tereke borca batıksa ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde mirasın reddi için sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir. Paylaşılamayan taşınmazlar için ortaklığın giderilmesi davası açılabilir.